Paardentandarts

Een gezond gebit!

Van nature slijten de tanden van een paard of pony af door het kauwen op ruwstengelig voer. In de oorspronkelijke natuur eten paarden en pony’s bijna de hele dag door en zijn dan wel 18 uur per dag bezig met eten van taaie grassen en zelfs takjes. Tegenwoordig worden onze paarden vaak zo gehouden dat ze minder uren per dag eten, en dat ze vaak zacht materiaal krijgen, dat al kleiner gemaakt is dan wanneer ze het zelf zouden moeten plukken en grazen. Het gevolg hiervan is dat het gebit minder afslijt dan het zou moeten. Een behandeling of correctie van te hoge kiezen bij behandeling kan dan nodig zijn.

Waarom is onderhoud aan het gebit van een paard nodig?

Er zijn meerdere redenen waarom het verstandig is om een paardengebit regelmatig te controleren en te behandelen, zodat het goed in balans blijft. Het doel van een goede gebitsbehandeling is het verkrijgen van een zogenaamde driepuntsbalans. Er moet evenveel druk verdeeld worden over drie onderdelen van het gebit: de snijtanden, de kiezenrij en het kaakgewricht. Als deze balans goed is, wordt de druk bij het gebruiken van het gebit netjes verdeeld over deze drie punten, waardoor het paard goed en pijnvrij kan kauwen. Redenen dat onderhoud aan het gebit regelmatig nodig is, zijn: te weinig slijtage, scherpe punten aan de kiezen en ongelijke tanden of kiezen. Houdt uw paard of pony in goede conditie door regelmatig een behandeling te laten uitvoeren.

Symptomen van gebitsproblemen

Maar hoe kunt u nu zien of merken dat een paard last heeft van zijn gebit? Een goede driepuntsbalans tussen de kiezenrij, de snijtanden en het kaakgewricht essentieel. Is die balans er niet, dan kan een paard niet goed eten, niet goed kauwen en/of ook last krijgen bij het rijden of aangespannen werk. Bij een goed gebalanceerd gebit kunnen de kaken niet alleen op en neer bewegen, maar ook van voor naar achter en van links naar rechts en andersom. Zit er ergens in het gebit een blokkade (bijvoorbeeld door één of meer te hoge kiezen), dan kan een paard niet meer goed kauwen of bewegen.

Door op een aantal vaste momenten te controleren weet u of het paard een behandeling nodig heeft. Bijvoorbeeld tijdens algemene controle van de gezondheid, tijdens het voeren/ eten en tijdens rijden of mennen. Let op tijdens de volgende momenten op de onderstaande symptomen.

Bij het voeren / eten:

Met name ruwvoer (hooi of kuil) wordt slechter of minder gegeten, het paard doet er langer over of laat het liggen. Ook het weer uitspugen van rolletjes gekauwd hooi, kuil of gras, het zogeheten proppen, wijst op een probleem in de mond. Soms nemen paarden een hap voer, en laten het meteen weer vallen. Ook is te zien dat paarden eerst hun hooi nat weken in de waterbak.
Slechter verteren van het ruwvoer is te zien in de mest. In plaats van mini stukjes vermalen hooi, bevatten de mestballen te veel te lange sprieten hooi.
Mestwateren (naast de gewone mestballen komt ook een plasje vocht mee) of zelfs diarree is een symptoom dat een dierenarts veel tegen komt. Een slecht gebit kan daar de oorzaak voor zijn.
Sommige paarden houden bij het eten (zowel van brok, als van hooi) het hoofd scheef, of laten zien dat ze maar aan 1 kant van de mond kauwen, in plaats van normaal de twee kiezenrijen afwisselend te gebruiken.
Een vieze geur uit de mond kan een duidelijke aanwijzing zijn voor een probleem in de mond. Diastasen (de ruimte tussen 2 kiezen) kunnen enorm stinken door voer dat klem zit tussen de kiezen. Ook wonden in het slijmvlies kunnen een nare geur veroorzaken.

Controle bij algemene gezondheid.

Een mindere conditie en/of zelfs vermageren van het paard. Wanneer een paard of pony zijn eten niet goed kan eten en verteren ontstaat er een direct tekort aan algemene voedingsstoffen en valt het paard of pony af.
Uitvloeiing uit ogen, neus of mond. Problemen op verschillende plekken in de mond kunnen ervoor zorgen dat een paard ontstekingen krijgt, deze kunnen ook waarneembaar zijn aan de buitenkant van het hoofd kunt (zien en soms ook ruiken).
Problemen in de mond kunnen er voor zorgen dat de speekselklieren geprikkeld worden om extra speeksel te maken.
Bulten op de neus of aan de kaak kunnen ook aangeven dat er iets met het gebit niet in orde is.
Koliek kan ook optreden door slecht opnemen en vermalen van voer. Doordat de voermassa niet klein genoeg vermalen is door het gebit, verstoort dit de vertering en de normale darmbeweging.

Symptomen tijdens rijden of mennen:

Het slecht aannemen van het bit. Pijnlijke processen in de mond kunnen ervoor zorgen dat een paard het hoofdstel of bit associeert met pijn.
Problemen bij de aanleuning of buiging. Juist bij inbuigen moet de onderkaak kunnen bewegen naar links en naar rechts, en naar voren en achteren. Als uw paard of pony een probleem aan het gebit heeft, kan hij of zij slecht inbuigen.
Problemen of verzet bij aannemen van de teugels. Wolfskiezen of scherpe randen zijn erg pijnlijk voor een paard. Ook scherpe punten aan de voorste kiezen kunnen het rijden pijnlijk maken als het slijmvlies van de wangen of tong klem zit .
Het uitsteken van de tong of het openen van de mond bij rijden kan ook een aanwijzing zijn voor gebitsproblemen.
Slaan met het hoofd of andere tekenen van verzet is ook een reden om het gebit goed te laten bekijken waar nodig te behandelen.

Mocht uw paard een of meer van bovenstaande symptomen laten zien, neem dan contact met ons op zodat de gezondheid van uw paard of pond en het gebit beoordeelt en indien nodig behandelt kan worden.

Kan ik iets doen aan preventie?

Het ontstaan van scherpe punten en randen aan de kiezen is niet te voorkomen, omdat dit veroorzaakt wordt door het normale kauwproces van het paard. Jaarlijks de normale controle en onderhoud van het gebit van uw paard door een deskundige dierenarts / paardentandarts helpt het in conditie houden van uw paard.

Begin al met deze controle vóórdat je begint met beleren van een jong paard, voordat het paard een bit in krijgt. Juist een jong gebit is vaak vlijmscherp en dus mogelijk pijnlijk. Tevens is het verstandig om te laten controleren of er wolfskiezen aanwezig zijn. Deze zijn niet functioneel en altijd pijnlijk in combinatie met een bit. Ook het normale wisselen kan problemen geven voor het paard. Doppen kunnen lastig zijn voor een paard; deze kunnen tijdens een behandeling gemakkelijk verwijderd worden. Tijdig corrigeren van verschillen in hoogtes van kiezen na wisselen kan problemen op latere leeftijd voorkomen.

Optimaal voeren kan ook bijdragen aan een gezond gebit. Van nature is een paard gewend om van de grond te eten. In die positie passen de tanden en kiezen het beste op elkaar om gras af te plukken en om ruwvoer te kauwen. Om deze reden bevelen wij het aan om een paard laag te voeren. In de praktijk zijn er soms andere redenen waarom dit niet gebeurt, zoals de plek van voerbakken of hooinetten. Om een natuurlijke slijtage van het gebit te bevorderen, kan je als eigenaar het paard ook andere materialen aanbieden om op te kauwen, zoals wilgentakken of takken van een berkenboom. Naast stengelig hooi zijn deze takken een goede verrijking in de paddock of wei.